หน่วยตรวจสอบภายในมีส่วนช่วยให้มหาวิทยาลัยรับมือกับความเสี่ยงใหม่ ๆ ที่อาจส่งผลกระทบต่อวิสัยทัศน์ได้อย่างไร?

15 Jul 2026

ในยุคที่มหาวิทยาลัยต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว (VUCA World) ไม่ว่าจะเป็นเทคโนโลยีดิสรัปชัน (เช่น AI หรือ Cybersecurity) การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร หรือข้อจำกัดด้านงบประมาณ หน่วยตรวจสอบภายในได้ปรับเปลี่ยนบทบาทจากการเป็นเพียงผู้ตรวจสอบความถูกต้องในอดีตมาเป็นการมองไปข้างหน้า และร่วมสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับองค์กร ผ่านกระบวนการสำคัญดังนี้

การประเมินความเสี่ยงอุบัติใหม่เชิงรุก (Proactive Emerging Risk Assessment) แทนที่จะตรวจสอบเฉพาะข้อผิดพลาดทางการเงินที่เกิดขึ้นไปแล้ว หน่วยตรวจสอบภายในยุคใหม่จะทำงานร่วมกับฝ่ายบริหารเพื่อระบุ “ความเสี่ยงใหม่ๆ” (Emerging Risks) ที่อาจส่งผลกระทบต่อยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัย เช่น ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) ความเสี่ยงจากระบบไอทีใหม่ หรือความเสี่ยงด้านชื่อเสียง จากนั้นจึงช่วยประเมินว่ามหาวิทยาลัยมีกลไกป้องกัน (Controls) ที่ดีพอหรือยังตั้งแต่เนิ่นๆ
การมุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์และความคุ้มค่า (Performance Audit) นอกเหนือจากความถูกต้องตามกฎระเบียบ (Compliance) หน่วยตรวจสอบภายในยังเน้นการประเมินตามหลัก 4Es (Economy, Efficiency, Effectiveness, Equity) เพื่อดูว่าการใช้ทรัพยากรของมหาวิทยาลัยนั้น “คุ้มค่า” และ “ตอบโจทย์วิสัยทัศน์” หรือไม่ หากพบว่ากระบวนการใดล้าสมัยหรือสิ้นเปลือง ก็จะเสนอแนะแนวทางลดขั้นตอน (Lean Process) เพื่อให้องค์กรขับเคลื่อนได้เร็วขึ้น
การเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้ “ปราการทั้ง 3 ด่าน” (Three Lines of Defense) หน่วยตรวจสอบภายใน (ด่านที่ 3) จะทำหน้าที่ประเมินและให้ความเชื่อมั่นอย่างเป็นอิสระ ว่าด่านที่ 1 (ผู้ปฏิบัติงาน) และด่านที่ 2 (หน่วยบริหารความเสี่ยง/กฎระเบียบ) ทำงานสอดประสานกันอย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ หากพบจุดอ่อน ก็จะสะท้อนข้อมูลให้ผู้บริหารระดับสูงและคณะกรรมการมหาวิทยาลัยทราบ เพื่อปรับปรุงทิศทางให้ทันเวลา

หน่วยตรวจสอบภายในไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อหาคนผิด แต่มีเป้าหมายเพื่อ “ชี้จุดบอด อุดช่องโหว่ และนำเสนอทางออก” เพื่อเป็นเข็มทิศและเบรกที่ปลอดภัย ช่วยให้ผู้บริหารมหาวิทยาลัยสามารถเร่งเครื่องขับเคลื่อนวิสัยทัศน์ไปข้างหน้าได้อย่างมั่นใจ และเติบโตอย่างยั่งยืนในยุคที่เต็มไปด้วยความเสี่ยงใหม่ๆ